پس از 2هفته كشوقوس سرانجام معاونت سينمايي اجراي طرح اصلاح و ساماندهي حوزه اكران را به تعويق انداخت
در حاليكه به نظر ميرسيد دولت عزمي جدي براي ورود به حوزه اكران فيلمها دارد جوادشمقدري اجراي طرح جدول زمانبندي اكران فيلمها را به تاخير انداخت؛ طرحي كه به گفته عليرضاسجادپور، مديركل اداره نظارت و ارزشيابي قرار بود از اواخر تيرماه اجرا شود. سجادپور البته اين كار را منوط به تاييد شمقدري دانسته بود كه او در نهايت عليرغم ميل باطنياش، اجراي طرح جدول زمانبندي اكران را به آيندهاي نامعلوم موكول كرد.
2هفته پيش عليرضاسجادپور از اجراي طرحي براي ساماندهي اكران فيلمهاي سينمايي از سوي اداره نظارت و ارزشيابي خبرداد؛ خبري كه واكنشهاي متفاوتي را درپي داشت. از سويي برخي سينماگران كه در اين سالها فيلمهايشان اكران موفقي را تجربه نكرده بودند، ورود دولت به حوزه اكران را به فال نيك گرفتند.
كساني كه دلخوشي از شوراي صنفي نمايش نداشتند از محدود شدن اختيارات اين شورا ابراز رضايت كردند و از سوي ديگر طبيعي بود كه طيف ديگري از اهالي سينما چنين اقدامي را برنتابند.
تقريبا تمام اعضاي شوراي صنفي نمايش كه از سوي اصناف سينمادار و تهيهكننده به اين شورا راه يافتهاند، مخالف اجراي اين طرح بودند؛ طرحي كه در واقع حكم بازگشت به سياستهاي سينمايي دهه60 و نيمه اول دهه70 را داشت. محمدرضا صابري، سينمادار و عضو شوراي صنفي نمايش گفت اگر اين طرح خوب بود اجرايش متوقف نميشد. علي سرتيپي، ديگر عضو شوراي صنفي نمايش و مديريكي از قدرتمندترين دفاتر پخش فيلم كه برخي اعتقاد دارند يكي از قطبهايي است كه نبض اكران را در اختيار دارد، از بيخبري اعضاي شورا از جزئيات چنين طرحي سخن گفت.
3روز پس از اعلام خبر تدوين جدول زمانبندي اكران از سوي دولت، اعضاي شوراي صنفي نمايش جلسهاي با سجادپور، مديركل اداره نظارت برگزار كردند؛ جلسهاي كه در آن سجادپور با قاطعيت از اجراي طرح اداره نظارت براي ساماندهي اكران سخن گفت. به نظر ميرسيد كه اعضاي شوراي صنفي نمايش در برابر عمل انجام شده قرار گرفتهاند. سجادپور پس از پايان جلسه، نشستش با اعضاي شوراي صنفي را مثبت ارزيابي كرد و از موضع قدرت سخن گفت. او گفت چون صنف نميتوانست اكران را ساماندهي كند لازم بود دولت از بعد حاكميتي وارد ميدان شود.
وقتي سجادپور از اواخر تير به عنوان زمان اجراي طرح جدول زمانبندي اكران فيلمها نام برد، به نظر ميرسيد كه تصميم دولت جدي است اما مخالفتها همچنان ادامه يافت. سيروسالوند، رئيس كانون كارگردانان سينما با بيان اين نكته كه انتقادهايي به عملكرد شوراي صنفي نمايش وارد است، اينكه معاونت سينمايي امور اكران فيلمها را در دست گيرد را صحيح ندانست. الوند اين پرسش را مطرح كرد كه با اين اقدام نقش شوراي صنفي نمايش چه خواهد بود؟ و اينكه آيا با اين كار شورا عملا منحل نخواهد شد؟
نظرات مخالف و موافق سينماگران همچنان ابراز ميشد تا اينكه بيانيه شوراي مركزي كانون كارگردانان منتشر شد؛ بيانيهاي كه توسط مهدي كرمپور، سخنگوي شوراي مركزي كانون كارگردانان و رئيس سابق شوراي صنفي نمايش نوشته شده بود. بيانيه كارگردانان چند بند داشت و در آن لحني معترضانه نسبت به شرايط سينما به چشم ميخورد.
در يكي از اين بندها كه به جدول زمانبندي اكران فيلمها پرداخته شده بود، چنين آمده بود: «شوراي صنفي نمايش كه حاصل و ثمره سالها تلاش و كار كارشناسي است و جزو امور تصديگري دولت بود مطابق اصل 44قانون اساسي و برنامه چهارم توسعه به صنف سپرده شد.
در مقدمه آييننامه شوراي صنفي نمايش كه با طراحي و مشورت نمايندگان اصناف و اصلاح و تعديلهاي معاونت سينمايي سرانجام با سر برگ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در اول هرسال به دفاتر و اصناف اعلام ميشود، 12سال است كه عبارت «اكران در سينماهاي كشور آزاد است» به عنوان پيشفرض هراساسنامه، آييننامه و دستور العملي مفروض است.
طرح جدول زمانبندي اكران كه مخالف نص صريح اين آييننامه است، غيرقانوني، حركتي رو به عقب و بازگشت به آزمودهاي است كه سالها تجربه و كارشناسي را زير سوال ميبرد و در تعارض با اصل خصوصيسازي است و هزينه و بار دولت را نيز سنگينتر خواهد كرد. كاش در امر كارشناسي مسائل اكران كه در اجرا و چگونگي فعلي آن ما نيز منتقد هستيم، به جاي اعمال و دستورالعملهاي ناگهاني، پيش از اعلام، مشورت بيشتري انجام ميشد تا امنيت سرمايهگذاري در سينما و بخشخصوصي به مخاطره نيفتد و بيم گسترش نگاه نظارتي در اين حوزه به وجود نيايد.»
شوراي مركزي كانون كارگردانان در حالي اين بيانيه را صادر كرد كه پيش از آن و در پي امضا نكردن بيانيهاي در حمايت از خانه سينما، صنف كارگردانان متهم به مخالفت با اين نهاد صنفي و همسويي با مديريت دولتي سينما شده بود. اينبار جالب بود كه در سكوت مديرعامل و اعضاي هيات مديره خانه سينما، كانون كارگردانان به ميدانآمد و جديترين انتقاد را از اجراي طرح دولت براي ساماندهي اكران به عمل آورد.
2روز بعد از انتشار اين بيانيه، جوادشمقدري، معاون امور سينمايي با ارسال نامهاي به عليرضاسجادپور خواستار تعويق اجراي طرح جدول زمانبندي اكران فيلمها شد؛ نامهاي كه در آن با لحني تند از مخالفان اجراي طرح معاونت سينمايي انتقاد به عمل آمده بود:«جناب آقاي سجادپور به خوبي مطلع هستم با چه دغدغه و رايزنيهاي متعددي در تلاش هستيد نسبت به امر ساماندهي اكران گامهاي مثبتي برداريد ولي گويا بعضي به جاي قدرشناسي و پاسداشت اين تلاشها هيچ ماموريتي به جز متهم كردن و تقابل با مديران جديد سينمايي براي خود نميشناسند.»
برخي از سينماگران مخالف اجراي طرح جدول زمانبندي اكران از سوي شمقدري با صفت شاهنشينهايي ياد شدند كه از كنج عافيت و فضاي امن شغلي خود به نقد آتشين و كوركورانه ميپردازند. شمقدري در انتها چنين نتيجهگيري كرد:«تا زماني كه در امر اصلاح و ساماندهي حوزه اكران و نمايش نشانههاي مثبتي مبني بر مشاركت جدي و عزم صادقانه مشاهده نكرديد اين اقدامات به تعويق بيفتد.»
به اين ترتيب طرحي كه قرار بود تا چند روز ديگر اجرايش آغاز شود متوقف شد و سجادپور هم گفت در فرصت مناسبتري طرح ساماندهي اكران پي گرفته خواهد شد و در حال حاضر اكران فيلمها به همان وضع سابق ادامه پيدا ميكند.
اين در واقع پايان ماجرايي بود كه 2هفته دغدغه اغلب سينماگران بود. تصميمگيري در خصوص اكران فيلمها در اختيار اصناف سينمايي باقي ماند تا ميراث زندهياد سيفاللهداد براي اهالي سينما همچنان پابرجا بماند.
شوراي صنفي نمايش همچنان جلسات هفتگياش را برگزار و براي اكران فيلمها تصميمگيري ميكند؛ شورايي كه فعلا از تبديل شدن به نهادي تشريفاتي نجات پيدا كرده اما نبايد از ذكر اين نكته غافل شد كه در ماههاي اخير عملكرد چندان قابلقبولي نداشته است؛ شورايي كه پس از استعفاي مهديكرمپور هنوز رئيس خود را نشناخته است و برخي اعتقاد دارند اگر عملكردش مناسب بود، دولت با چنين طرح خلقالساعهاي وارد ميدان نميشد.
از سوي ديگر ماجراهاي پيش آمده ميتواند براي معاونت سينمايي نيز تجربهاي گرانبها باشد؛ اينكه نميتوان يك شبه و بدون مشورت و جلب اعتماد سينماگران، دستورالعملي صادر كرد و انتظار همراهي اهالي سينما را داشت، به خصوص در حوزهاي كه سالهاست اختياراتش مطابق قانون به اصناف سينمايي واگذار شده است.
شايد اگر تصميمگيريها با شتابزدگي صورت نگيرد ديگر نيازي به عقب نشيني هم نباشد.